Model Context Protocol (MCP) Nedir?

Model Context Protocol (MCP), Anthropic tarafından geliştirilen ve 2024 sonlarında açık kaynak olarak sunulan, yapay zeka modellerinin (LLM) dış dünya ile iletişim kurmasını standartlaştıran bir protokoldür. 2026 yılı itibarıyla, AI ajanlarının "internet tarayıcısı" gibi davranmasını sağlayan temel yapı taşı haline gelmiştir.

Eskiden her yapay zeka modeli için ayrı ayrı entegrasyon (API bağlantısı) yazılması gerekirken, MCP sayesinde tek bir standart ile tüm modeller (Claude, ChatGPT, Gemini vb.) verilerinize erişebilir hale gelmiştir. Bu protokol, USB-C kablosunun donanım dünyasında yarattığı evrenselliği, yapay zeka yazılım dünyasında yaratmaktadır.

Basit Analoji

MCP'yi, yapay zeka asistanınızın bilgisayarınızdaki dosyalara, şirket veritabanına veya Slack mesajlarına erişmesini sağlayan "evrensel bir fiş" olarak düşünebilirsiniz. Fişi taktığınızda, model veriyi okuyabilir, analiz edebilir ve işlem yapabilir.

MCP, istemci-sunucu (Client-Host-Server) mimarisi üzerinde çalışır. Bu yapı, güvenliği ön planda tutarak modelin sadece izin verilen verilere erişmesini sağlar. Özellikle RAG (Retrieval-Augmented Generation) sistemlerinde devrim yaratmıştır.

Açık Kaynak

Topluluk tarafından geliştirilir ve ücretsizdir. Herkes kendi MCP sunucusunu yazabilir.

Yerel Güvenlik

Verileriniz buluta gitmeden, yerel ağınızda veya güvenli sunucularınızda işlenir.

Tak-Çıkar Yapı

Bir kez yazdığınız MCP sunucusunu tüm AI istemcilerinde (Claude Desktop, IDE'ler) kullanabilirsiniz.

MCP Mimarisi Nasıl Çalışır?

MCP, üç temel bileşenden oluşur. Bu bileşenlerin uyumlu çalışması, 2026 SEO trendlerinde de sıkça bahsedilen "Agentic AI" (Ajan Tabanlı Yapay Zeka) kavramının temelidir.

MCP Server

Verilerin bulunduğu yerdir. Dosyalarınızı, veritabanınızı veya API'nizi dışarıya açan küçük bir yazılımdır. Kaynakları (Resources), Araçları (Tools) ve İstemleri (Prompts) tanımlar.

MCP Client

Yapay zeka modelini barındıran uygulamadır. Örn: Claude Desktop, Cursor Editör veya özel geliştirdiğiniz bir web arayüzü. Sunucu ile bağlantıyı başlatır.

Transport Layer

İletişim katmanıdır. Genellikle stdio (standart girdi/çıktı) veya SSE (Server-Sent Events) üzerinden JSON-RPC mesajları ile haberleşirler.

Teknik İletişim Akışı

1. Handshake (El Sıkışma): İstemci ve sunucu yeteneklerini birbirine bildirir.
2. Resource Discovery: Sunucu, elindeki veri kaynaklarını listeler.
3. Tool Execution: İstemci (AI), sunucudaki bir fonksiyonu (örn: "veritabanında ara") çağırmak ister.
4. Onay ve İşlem: Güvenlik katmanı kullanıcıdan onay alır (opsiyonel) ve işlem gerçekleşir.

MCP Sunucusu Kurulumu ve Kod Örnekleri

Bir MCP sunucusu geliştirmek için Python veya TypeScript (Node.js) en popüler dillerdir. Aşağıda, basit bir Python MCP sunucusu örneği verilmiştir. Bu sunucu, yerel bir klasördeki dosyaları listeleme yeteneğine sahiptir.

weather_server.py

from mcp.server.fastmcp import FastMCP

# Sunucuyu tanımla
mcp = FastMCP("HavaDurumuServisi")

# AI'ın kullanabileceği bir araç (Tool) tanımla
@mcp.tool()
def hava_durumu_getir(sehir: str) -> str:
    """Belirtilen şehir için hava durumunu getirir."""
    
    # Gerçek senaryoda burada bir API çağrısı yapılır
    data = {
        "istanbul": "Parçalı Bulutlu, 15°C",
        "ankara": "Güneşli, 10°C",
        "izmir": "Açık, 18°C"
    }
    
    return data.get(sehir.lower(), "Bilinmeyen şehir")

if __name__ == "__main__":
    # Sunucuyu başlat
    mcp.run()
          

Bu kodu çalıştırmak için sunucunuzda Python ortamının kurulu olması gerekir. Eka Sunucu'nun Python destekli hosting veya VPS paketleri bu işlem için idealdir.

Konfigürasyon (claude_desktop_config.json)

Oluşturduğunuz sunucuyu Claude Desktop gibi bir istemciye tanıtmak için ayar dosyasına şunu eklersiniz:

JSON

{
  "mcpServers": {
    "hava-durumu": {
      "command": "python",
      "args": ["/path/to/weather_server.py"]
    }
  }
}
          

MCP İçin Sunucu Gereksinimleri

MCP sunucuları genellikle hafiftir ancak sürekli çalışır durumda olmaları ve düşük gecikme süresine sahip olmaları gerekir. Özellikle RAG (Retrieval Augmented Generation) işlemleri için veritabanı bağlantıları hızlı olmalıdır.

Özellik	Minimum Gereksinim	Önerilen (Production)
İşlemci (CPU)	2 vCPU	4 vCPU ve üzeri
Bellek (RAM)	4 GB	8 GB - 16 GB
Depolama	SSD	NVMe SSD (Vektör DB için)
Bağlantı	Standart	1 Gbit/s Port
Altyapı Türü	Paylaşımlı (Kısıtlı)	Sanal Sunucu (VPS/VDS)

Eka Sunucu Tavsiyesi

MCP sunucularınızı barındırmak için VDS paketlerimizi öneriyoruz. Python, Node.js ve Docker desteği sayesinde MCP sunucularınızı saniyeler içinde yayına alabilir, 7/24 kesintisiz yapay zeka bağlantısı sağlayabilirsiniz. Ayrıca SSL Sertifikası ile bağlantılarınızı şifrelemeyi unutmayın.

Sıkça Sorulan Sorular (FAQ)

MCP ile API arasındaki fark nedir?

API (Application Programming Interface), iki yazılımın konuşması için özel bir köprüdür. Her servisin API'si farklıdır. MCP ise evrensel bir standarttır. Bir kez MCP sunucusu yazdığınızda, bu sunucu Claude, ChatGPT, IDE'ler ve diğer tüm MCP destekli yapay zeka araçları tarafından ek kod yazılmadan kullanılabilir.

MCP kullanmak için yazılımcı olmak gerekir mi?

Hazır MCP sunucularını (Google Drive, Slack, GitHub vb. için yazılmış olanlar) kullanmak için derin yazılım bilgisi gerekmez, sadece konfigürasyon dosyası düzenlenir. Ancak kendi özel verilerinize (örneğin şirket içi SQL veritabanı) bağlanacak bir MCP sunucusu oluşturmak için temel düzeyde Python veya TypeScript bilgisi gereklidir. Web Yazılım ekibimizden bu konuda destek alabilirsiniz.

Verilerim yapay zeka şirketlerine gönderiliyor mu?

Hayır, MCP'nin en büyük avantajı budur. MCP sunucusu sizin kontrolünüzdedir (kendi bilgisayarınızda veya Eka Sunucu VPS'lerinde). Yapay zeka modeli sadece sizin "izin verdiğiniz" anlık bağlamı (context) görür. Tüm veritabanınızı modele yüklemezsiniz, model sadece sorulan soruyla ilgili kısmı sorgular.

MCP Sunucusu hangi işletim sistemlerinde çalışır?

MCP protokolü platform bağımsızdır. Windows, macOS ve Linux üzerinde çalışabilir. Prodüksiyon ortamları için Linux tabanlı (Ubuntu, AlmaLinux) sunucular performans ve güvenlik açısından önerilir.

Custom Server Services

Standard Servers

Custom Server Services

Standard Servers

Bize Ulaşın

MCP Nedir?
Yapay Zeka Bağlantı Protokolü